Functies van de navelstreng

Je baby is tijdens de zwangerschap volledig afhankelijk van de placenta en de navelstreng voor het binnenkrijgen van zijn voedingsstoffen en zuurstof. Dit wordt uit jouw bloed gefilterd door de placenta, waarna het via de navelstreng bij je baby terecht komt. Daarnaast krijgt je baby via de placenta en de navelstreng antistoffen en hormonen mee.

Niet alleen krijgt je baby het nodig binnen via de navelstreng, ook het nodige gaat er via deze weg weer uit. Via de navelstreng worden afvalstoffen en koolzuur uit het lichaampje van je baby afgevoerd waarna ze weer in jouw bloedstroom terechtkomen. Vervolgens verlaten ze je lichaam via jouw nieren en longen.

Lengte en karakteristieken van de navelstreng

De navelstreng is behoorlijk lang! Aan het einde van de zwangerschap is hij wel 50 centimeter lang en 2 centimeter dik. Door de navelstreng lopen twee slagaders en één gewone ader. Een navelstreng kan dik en rubberachtig aanvoelen. Je zult zien dat de navelstreng bij de geboorte een dikke substantie om zich heen heeft, die de bloedvaten beschermt.

Navelstreng doorknippen, uitkloppen of lotusbevalling?

• Navelstreng direct doorknippen

Vroeger werd de navelstreng vaak direct na de geboorte doorgeknipt. Tegenwoordig is het advies om de navelstreng tenminste een minuut uit te laten kloppen omdat er dan nog bloed uit de placenta naar de baby gaat. Soms is het nodig om de navelstreng wel eerder door te knippen. Bijvoorbeeld als de baby direct na de geboorte hulp nodig heeft bij de eerste ademhalingen.

• Navelstreng laten uitkloppen

Na de bevalling wordt meestal gekozen om de navelstreng door te knippen nadat deze tenminste een minuut is uitgeklopt. Langer wachten mag en kan vaak maar heeft geen bewezen meerwaarde voor de baby.

Meestal kan je partner of jijzelf de navelstreng doorknippen. Dit wordt ook wel afnavelen genoemd. Dat doet geen pijn voor je baby, want er lopen geen zenuwen door de navelstreng heen. Je verloskundige of gynaecoloog klemt de navelstreng af, waarna hij kan worden doorgeknipt. Er blijft een cordring of navelklem achter op de navelstreng.

• Lotusbevalling

Sommige ouders kiezen voor een lotusbevalling, wat inhoudt dat je de navelstreng helemaal niet doorgeknipt, maar hem zelf laat ‘afsterven’. Dit houdt ook in dat de navelstreng gedurende deze tijd verbonden blijft aan de placenta, die dus nog een aantal dagen met je baby verbonden blijft. Nadat de navelstreng is uitgeklopt, verliest hij zijn functie, dus bewezen gezondheidsvoordelen heeft deze methode niet. Er is mogelijk een verhoogde kans op infectie bij een lotusbevalling.

Navelstompje

Nadat de navelstreng is doorgeknipt blijft er het navelstompje over. Dat stompje droogt op, wordt hard, wordt zwart van kleur en verschrompelt. Dat gebeurt allemaal vrij snel. Na 5 tot 14 dagen valt dit navelstompje er weer af, en wat er dan overblijft is de navel. Trek zelf nooit het stompje los en ga er niet aan pulken, ook al lijkt het alsof hij er al bijna afvalt.

Het is belangrijk het navelstompje goed te verzorgen door hem schoon en droog te houden. Om hem zo snel mogelijk te drogen, is regelmatig luchten belangrijk. Je kunt het navelstompje wassen met water en eventueel zeep. Dep het stompje wel voorzichtig droog, en zorg ervoor dat de luier van je baby het stompje niet bedekt, totdat het er volledig is afgevallen. Is de rand van de navel rood en opgezwollen, en ruikt de navel vies? Dan kan je baby een infectie hebben. Neem in dat geval even contact op met je verloskundige.

Navelstrengbloed doneren

Na een bevalling in het ziekenhuis wordt standaard het navelstrengbloed en de placenta weggegooid. Opslaan van navelstrengbloed op commerciele basis wordt door de Nederlandse vereniging van gynaecologen afgeraden.

Complicaties met de navelstreng

• Knoop of navelstrengomstrengeling

Het komt niet veel voor dat er ernstige complicaties met de navelstreng ontstaan tijdens de zwangerschap of bevalling. Toch kan het voorkomen dat er een knoop in de navelstreng komt of dat er sprake is van navelstrengomstrengeling. Dat kan gebeuren wanneer je baby bepaalde bewegingen maakt in de baarmoeder, waardoor hij letterlijk in de knoop raakt met de navelstreng. Meestal kunnen deze twee complicaties geen kwaad en kan er prima een natuurlijke bevalling plaatsvinden. Het wordt pas gevaarlijk als er sprake is van meervoudige omstrengeling of wanneer de knoop wordt aangetrokken tijdens de bevalling en je baby te weinig zuurstof krijgt. Dit zal leiden tot een afwijkende hartslag van de baby in welk geval een keizersnede nodig is.

Alles weten over mogelijke complicaties tijdens de bevalling? Volg de bevallingscursus, deel van ons online cursuspakket.

• Uitzakking van navelstreng

Een uitzakking van de navelstreng houdt in dan een deel van de navelstreng onder je baby terecht komt en als eerste in het geboortekanaal terechtkomt. Het gewicht van je baby drukt dan de navelstreng dicht, waardoor er niet genoeg zuurstof bij je baby kan komen. Dit is een complicatie die gelukkig niet veel (0,2% van de geboortes) voorkomt.